Temettü İkramiyelerinin Kurum Kazancınan İndirilmesi

TEMETTÜ İKRAMİYESİNİN ÖZELLİK ARZ EDEN

HUSUSLARI VE KURUM KAZANCINDAN

İNDİRİLMESİ

1-           GİRİŞ:

Şirketler arasında rekabetin hızla arttığı günümüzde şirketler kurumsallaşmayı sağlamak,satışlarını ve karlarını artırmak, personellerini teşvik etmek,ödüllendirmek amacıyla  yıl sonlarında kurum kazancı üzerinden ücret dışında tazminat,teşvik,ikramiye vb. adlarla çeşitli ödemeler yapmaktadırlar.Genel olarak temettü ikramiyesi olarak adlandırabileceğimiz bu ödemeleri diğer ücret unsurlarından ayıran en önemli özelliği, ilgili olduğu yılın (kapanan yılın) vergi matrahını aşağıya çekmesi,buna karşılık nakden veya hesaben ödendiği yılda (cari dönemde) ise stopaja tabi tutulabilmesidir.Ayrıca bu ödemenin nakden veya hesaben ne zaman yapıldığının belirlenmesi, ilgili dönem kazancından indirim konusu yapılabilmesi için de özellik arz etmektedir.Bu yazımızda da temettü ikramiyesinin özellikleri ve kurum kazancından indirilebilmesi için yapılması gerekenler irdelenecektir.

2-  YASAL DÜZENLEME VE TEMETTÜ  İKRAMİYESİNİN ÖDENMESİ İÇİN GEREKLİ ŞARTLAR

  Temettü ikramiyesi kurumların başkan ve üyeleri ile çalışan personellerine yapmış oldukları bir ödemedir.1 Seri No’lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliğinin(1) 11.11’inci bölümünde, Kurumların idare meclisi başkan ve üyelerine verilen kar paylarının Gelir Vergisi Kanunu’nun 75/3’üncü maddesi gereği menkul sermaye iradı sayıldığından bu ödemelerin kurum kazancının tespitinde gider olarak indirilmesinin mümkün olmadığı belirtilmiştir.

Kurum personeline ödenen temettü ikramiyesi ise, Gelir Vergisi Kanunu’nun 61’inci maddesinde;” Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.

Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez.”hükmü yer almaktadır.Söz konusu tebliğin devamında da kurum  personeline ödenen temettü ikramiyelerinin ücret sayıldığından kurum kazancının tespitinde ücret gideri olarak dikkate alınacağı belirtilmiştir.

Temettü ikramiyesinin ödenebilmesi için ilk önce kurum kazancının bulunması gerekmektedir.Daha sonra anonim şirketlerde genel kurulun, limited şirketlerde ise ortaklar kurulunun temettü ikramiyesi ödenmesi hususunda karar alması gerekir.Bu karar alınırken ne oranda ve kime ne kadar dağıtılacağının belirlenmesi gerekir.Ayrıca bu ödemenin ne zaman yapılacağı hususu belirtilebilir ya da şirketin nakit akışına göre yönetim kuruluna ya da müdüre de bırakılabilir.

3-  TEMETTÜ İKRAMİYESİ HANGİ DÖNEM  KAZANCINDAN İNDİRİLEBİLİR?

Temettü ikramiyelerinin kurum kazancından indirilebilmesi için bu ödemelerin ne zaman yapıldığının belirlenmesi önem arz etmektedir.Yazımızın başında da belirttiğimiz gibi bu ödemelerin hesap dönemi kapandıktan sonra ilgili olduğu yılın (kapanan yılın) vergi matrahını aşağıya çekmesi,buna karşılık nakden veya hesaben ödendiği yılda (cari dönemde) stopaja tabi tutulabilmesi temettü ikramiyesinin diğer ücret ödemelerinden en önemli farkıdır.1 Seri No’lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliği’nin 11.11’inci bölümünde; “Söz konusu temettü ikramiyelerinin bilanço günü itibarıyla ödenecek toplam tutarı kesinleştiğinden, çalışanlara o yıla ilişkin kurumlar vergisi beyannamesinin verilme süresinin sonuna kadar ödenecek temettü ikramiyeleri, ilgili olduğu yılın kazancının tespitinde gider olarak dikkate alınabilecektir.Aynı husus çalışanlara ödenen performans değerlemelerine bağlı olarak verilecek prim ve ikramiyeler için de geçerlidir. Diğer taraftan, ücret niteliğindeki bu ödemelerin nakden veya hesaben yapıldığı dönemde vergi kesintisine tabi tutulması gerekeceği tabiidir.”

Söz konusu tebliğde de açıklandığı üzere ödenecek ikramiye tutarı o yıla ilişkin kurumlar vergisi beyannamesinin verilmesi gereken süresinin sonuna kadar ödenmesi halinde ilgili yılın kazancının tespitinde gider olarak dikkate alınabileceği belirtilmiştir.Tebliğde açıkça belirtildiği üzere ödemenin en geç kurumlar vergisi beyannamesinin verilmesi gereken 25 Nisan’a kadar yapılması gerekmektedir.Temettü ikramiyesi ödeme kararının beyanname verme tarihinden önce alınması yeterli olmayıp fiili ödemenin bu tarihten önce yapılması gerekmektedir. Aksi halde indirim hakkı ilgili olduğu yılın kazancına uygulanamayacak olup, ödemenin fiilen yapıldığı dönemde (cari yılda) Gelir Vergisi Kanunu’nun 40/1’inci maddesi gereğince kullanılabilecektir.Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından verilen bir özelgede de Maliye Bakanlığının konu hakkındaki görüşü yansıtılmıştır.

“…İlgide kayıtlı özelge talep formunda 2009 yılı karından ödenmek üzere 2010 yılı Mayıs veya Haziran ayında bankanızca ödenecek temettü ikramiyelerinin hangi yıla ait kurum kazancından indirilmesi gerektiği konusunda Başkanlığımızdan görüş talep edilmektedir.

İlgide kayıtlı özelge talep formunda, 2009 karıyla ilgili temettü ikramiyelerinin personele dağıtımına ilişkin kararın 2010 yılı Mayıs veya Haziran ayında alınacağı ve ödemelerin fiilen bu aylarda gerçekleştirileceği belirtildiğinden henüz personele nakden ya da hesaben bir ücret ödemesinde bulunulmadığı anlaşılmıştır.

Bu itibarla, 2009 dönem karıyla ilgili personelinize yapacağınız temettü ikramiyeleri ödemenin yapıldığı ayın ücreti olarak kabul edileceğinden,söz konusu temettü ikramiyesi ödemelerinin,ödemenin yapıldığı 2010 hesap dönemine ait kurum kazancınızın tespitinde Gelir Vergisi Kanununun 40 ıncı maddesinin birinci fıkrası kapsamında ücret gideri olarak indirim konusu yapılması gerekmektedir.

Öte yandan 2009 hesap dönemi kurumlar vergisi beyanname verme süresi olan 26/4/2010 tarihine kadar personelinize 2009 yılı karıyla ilgili olarak temettü ikramiye ödemesi yapılmadığından 2009 yılı kurum kazancınızın tespitinde temettü ikramiyesi yönünden indirim konusu yapılacak bir gider de söz konusu olmayacaktır…”(2) açıklamasında bulunulmuştur.

Şayet temettü ikramiyesi dağıtacak olan kurumlar ödeme kararını kurumlar vergisi beyannamesi verilme tarihinden önce alır ve bu kararını da beyanname verilmeden önce uygularsa bu giderin ilgili dönem kazancından indirilebilmesi mümkündür.Bu indirim tutarı kurumlar vergisi beyannamesi üzerinde 66 No’lu “Diğer İndirimler” satırına yazılarak kullanılabilecektir.

Örneğin, X AŞ’nin 2012 yılı ticari bilanço karının 900.000 TL,Kanunen Kabul Edilmeyen Gideri 100.000 TL,Geçmiş Yıl Zararının 920.000 TL Temettü İkramiyesinin 150.000 TL ( bu ödemenin 100.000 TL si personele yapılan, 50.000 TL si ise yönetim kuruluna yapılmıştır.) olduğu bir durumda kurumlar vergisi şu şekilde hesaplanacaktır.

Ticari Bilanço Karı                                                       900.000 TL

K.K.E.G                                                                     100.000  TL

Kar Ve İlaveler Toplamı                                        1.000,000 TL

Geçmiş Yıl Zararları                                                     920.000 TL

İndirime Esas Tutar                                                   80.000  TL

Diğer İndirimler (Temettü İkramiyesi)                             80.000  TL

Kurumlar Vergisi Matrahı                                                  0  TL

Yukarıda yer alan örneğimizde yönetim kuruluna ödenen 50.000 TL MSİ sayıldığından hiçbir şekilde kurum kazancından indirilemeyecektir.Personele ödenen temettü ikramiyesi ise kurum kazancının bulunması halinde indirilecek istisna ve indirimler arasında yer aldığından kurum kazancının 80.000 TL olması nedeniyle ikramiyenin ancak 80.000 TL’si kazançtan indirilebilecektir.İndirilemeyen 20.000 TL ise hiçbir şekilde sonraki yıla devretmeyecektir.

4-           TEMETTÜ İKRAMİYESİNDEN STOPAJ KESİNTİSİ NE ZAMAN YAPILACAK?

Temettü ikramiyeleri Gelir Vergisi Kanunu’nun 94/1 ve 96’ncı maddeleri gereğince ödemenin nakden veya hesaben yapıldığı tarihte stopaj kesintisine tabi olacaktır.Şirketler tarafından nakden veya hesaben ödenmiş olan ücret, çalışan tarafından elde edilmiş geliri ifade etmektedir.Dolayısıyla temettü ikramiyesinin kurumlar vergisi beyannamesinin verildiği ayda yapılması halinde, bu ödemeden kaynaklı stopajın Nisan ayı muhtasar beyannamesine dahil edilerek, bu tarihte geçerli olan vergi dilimi,tarife ve nispetine göre verginin hesaplanması, Mayıs ayının 23’üne kadar  da beyan edilmesi gerekmektedir.

5-           SONUÇ

Şirketlerin çalışanlarını motive etmek,ödüllendirmek amacıyla kazançları üzerinden ödemiş oldukları temettü ikramiyelerinin kurum kazancından indirilmesi özellik arz etmektedir.Bu ödemenin yapılabilmesi için ilk önce kurum kazancının bulunması  ve şirket yetkili kurullarınca bu yönde karar alınması gerekmektedir.Temettü ikramiyesine ait ödeme  ilgili yıl kurumlar vergisi beyannamesinin verilmesi gereken tarihe kadar fiilen nakden veya hesaben ödenmesi durumunda bu ödeme, kurumlar vergisi beyannamesi üzerinde kurum kazancından indirilebilecektir.Beyanname verme tarihinden sonra ödenmesi durumunda ise kurumlar vergisi beyannamesinden indirim konusu yapılamayacak ve ödendiği cari dönem kazancından Gelir Vergisi Kanunu’nun 40/1’inci maddesine göre ücret gideri olarak indirim konusu yapılabilecektir.Ayrıca söz konusu ödeme hangi ayda yapılmışsa bu ödemeye ilişkin  stopaj kesintisi de o ayın muhtasar beyannamesine dahil edilerek beyan edilecektir.(3)

(1) 03.04.2007 tarih ve 26482 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.

(2) GİB’in 05.07.2010 tarih ve B.07.1.GİB.4.06.16.01-2010-KVK-8-1-470 sayılı Özelgesi

(3) 1-5520  Sayılı Kurumlar Vergisi

2-192 Sayılı Gelir Vergisi Kanunu

3-1 Seri No’lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliği

4-Gelir İdaresi Başkanlığı’nın  05.07.2010 tarih ve B.07.1.GİB.4.06.16.01-2010-KVK-8-1-470 sayılı Özelgesi

 

Rızkullah ÇETİN

Vergi Müfettiş Yardımcısı

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir