Tag Archive for Yeni TTK Defter Tastikleri

Son Haliyle Defterlerin Açılış ve Kapanış Tastikleri

SON HALİYLE DEFTERLERİN AÇILIŞ VE KAPANIŞ TASDİKLERİ(*)

1. GİRİŞ

6762 sayılı eski Türk Ticaret Kanunu gibi 6102 sayılı yeni Türk Ticaret Kanunu(1)(YTTK)’na göre de, ister gerçek ister tüzel kişi olsun, her tacir ticari defter tutmak zorundadır (YTTK, m.64/f.1). Gerek eski gerek yeni TTK’nın defterlere ilişkin olarak öngördüğü yükümlülüklerden birisi de, tutulacak defterlerin açılış ve kapanış tasdikine (onayına) tabi tutulmasıdır. Ancak, 30 Haziran 2012 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 26/06/2012 tarihli ve 6335(2) sayılı Türk Ticaret Kanunu ile Türk Ticaret Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile 6102 sayılı yeni Türk Ticaret Kanunu’nun defterlerin tasdikine ilişkin düzenlemelerinde değişikliğe gidilmiştir.

İşte bu çalışmamızda, 6102 sayılı yeni Türk Ticaret Kanunu’nda 6335 sayılı Kanunla yapılan değişiklik de dikkate alınarak en son haliyle ticari defterlerin tasdik ettirilmesi yükümlülüğü ve bu yükümlülüğe aykırılık için öngörülen cezalar üzerinde durulacaktır.

2. YTTK’NIN İLK HALİNE GÖRE DEFTERLERİN
AÇILIŞ/KAPANIŞ TASDİKLERİ VE TASDİK
YAPTIRMAMANIN CEZASI:

YTTK’nın 64. maddesinin üçüncü fıkrasının ilk halinde “Ticari defterler, açılış ve kapanışlarında noter tarafından onaylanır. Kapanış onayları, izleyen faaliyet döneminin altıncı ayının sonuna kadar yapılır. Şirketlerin kuruluşunda defterlerin açılışı ticaret sicili müdürlükleri tarafından da onaylanabilir. Açılış onayının noter tarafından yapıldığı hâllerde noter, ticaret sicili tasdiknamesini aramak zorundadır. Türkiye Muhasebe Standartlarına göre elektronik ortamda veya dosyalama suretiyle tutulan defterlerin açılış ve kapanış onaylarının şekli ve esasları ile bu defterlerin nasıl tutulacağı Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca bir tebliğle belirlenir.” denilmişti.

Bir başka deyişle, YTTK’nın ilk halinde, ticari defterlerin tamamı açılış ve kapanış tasdikine tâbi tutulmuştu. Dolayısıyla, 6102 sayılı yeni Türk Ticaret Kanunu’nun ilk haline göre yevmiye defterinin, defteri kebirin, envanter defterinin, pay defterinin, yönetim kurulu karar defterinin, genel kurul toplantı ve müzakere defterinin hem açılış hem de kapanış tasdikine tabi tutulması şarttı. YTTK, işletmenin muhasebesiyle ilgili olmayan defterleri de ticari defter saydığından ve hatta Kamu Gözetimi, Muhasebe Ve Denetim Standartları Kuruluna başkaca defterleri tutma yükümlüğü getirme yetkisi de tanıdığından, anılan defterlerin sayısının zamanla artması mümkün idi. Ayrıca, Kanunun 1524. maddesinin altıncı fıkrası internet sitesinde yayımlanacak yönlendirilmiş mesajların basılı şekillerinin yazılacağı/yapıştırılacağı bir defter (internet sitesi defteri) tutulmasını da zorunlu tutuyordu. Yani, bu internet sitesi defterinin de açılış ve kapanış tasdikine tabi tutulması gerekecekti.

Ceza yönünden bakıldığında ise, YTTK’nın ilk halinde, ticari defterlerin açılış ve kapanış tasdiklerinin hiç ya da zamanında yaptırılmaması durumunda, ilgililere, ikiyüz günden az olmamak üzere -4.000 TL’den 73.000 TL’ye kadar(3)- adlî para cezası verilmesi öngörülüyordu (YTTK, m.562/f.1-c).

3. YTTK’NIN SON HALİNE GÖRE DEFTERLERİN AÇILIŞ/KAPANIŞ TASDİKLERİ VE TASDİK
YAPTIRMAMANIN CEZASI:

26/06/2012 tarihli ve 6335 sayılı Kanun ile YTTK’nın defterlerin açılış ve kapanış tasdiklerine ilişkin 64. maddesinin 3. fıkrası; değiştirildi.Yapılan bu değişiklik ile Kamu Gözetimi Kurulu’na verilen başka defter belirleme yetkisi ve internet sitesi defteri tutma yükümlülüğü kaldırıldı. Şirketler için maliyet doğuracağı gerekçesi ile de defterlerin açılış ve kapanış tasdikleri yeniden düzenlendi. Ayrıca, kanunun ilk halinde defterlerin açılış tasdiklerinin ne zaman yapılacağı açıkça belirtilmemişti. Bu eksiklik de yapılan değişiklik ile giderildi.

Dolayısıyla, 26/06/2012 tarihli ve 6335 sayılı Kanun ile yapılan değişiklikle son halini alan YTTK’ya göre ticari defterlerin açılış ve kapanış tasdikleri şu şekilde yapılacaktır:

Açılış Tasdiki : Fiziki ortamda tutulan yevmiye defteri, defteri kebir, envanter defteri, pay defteri, yönetim kurulu karar defteri, genel kurul toplantı ve müzakere defteri için sözkonusu olacaktır(YTTK, m.64/f.3). YTTK’nın 64. maddesinin dördüncü fıkrası gereği burada ismi belirtilmeyen ancak işletmenin muhasebesiyle ilgili olmayan diğer ticari defterlerin de açılış onayları yaptırılacaktır. Bu defterlerin izleyen faaliyet dönemlerindeki açılış onayları, defterlerin kullanılacağı faaliyet döneminin ilk ayından önceki ayın sonuna kadar notere yaptırılacaktır. Kuruluş aşamasında defterler kullanılmaya başlamadan önce notere tasdik ettirilecektir. Kuruluş aşamasında tacir dilerse bu defterlerin açılış tasdiklerini ticaret sicili müdürlüklerine de yaptırılabilecektir (YTTK, m.64/f.3).

Pay defteri ile genel kurul toplantı ve müzakere defterinde yeterli yaprak varsa,bu defterler izleyen faaliyet dönemlerinde açılış tasdiki yaptırmaksızın kullanılabilecektir. Diğer defterler ise zorunlu olarak her yıl açılış tasdikine tabi olacaktır (YTTK, m.64/f.3).

Kapanış Tasdiki : sadece yevmiye defteri ve yönetim kurulu karar defteri için sözkonusu olacak, diğer defterler için kapanış tasdiki zorunluluğu aranmayacaktır. Bu iki defterin kapanış onayları izleyen faaliyet döneminin üçüncü ayının sonuna kadar notere yaptırılacaktır (YTTK, m.64/f.3).

Açılış ve Kapanış Tasdiki Aranmayacak Defterler : Ticari defterlerin elektronik ortamda tutulması halinde açılış ve kapanış onayı aranmayacaktır (YTTK, m.64/f.3).

Tasdik Ettirmemenin Cezası : 26/06/2012 tarihli ve 6335 sayılı Kanun, açılış ve kapanış tasdiklerinin yaptırılmaması durumunda uygulanacak cezaları da değiştirmiştir. Bir önceki bölümde belirtildiği üzere, YTTK’nın 562. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinin ilk halinde, ticari defterlerinin açılış ve kapanış tasdiklerini yaptırmayanlara 4.000 TL’den 73.000 TL’ye kadar adlî para cezası verilmesi öngörülüyordu. 6335 sayılı Kanunla yapılan değişiklikle anılan adlî para cezası idarî para cezasına dönüştürülmüştür. Bu çerçevede, ticari defterlerin açılış ve kapanış tasdiklerini yaptırmayanlara 4.000 TL idari para cezası verilecektir (YTTK, m.562/f.1-c).

4. ÖZET VE SONUÇ

6102 sayılı yeni Türk Ticaret Kanunu’nun ilk halinde, ticari defterlerin tümü için açılış ve kapanış tasdiki zorunlu tutulmuş, kapanış tasdiklerinin izleyen faaliyet döneminin altıncı ayının sonuna kadar yaptırılması öngörülmüş, ticari defterlerin açılış ve kapanış tasdiklerini hiç ya da zamanında yaptırmayanlara 4.000 TL’den 73.000 TL’ye kadar adlî para cezası verileceği belirtilmişti. YTTK’da 26/06/2012 tarihli ve 6335 sayılı Kanun ile yapılan değişikliğe göre fiziki ortamda tutulan yevmiye defteri, defteri kebir, envanter defteri, pay defteri, yönetim kurulu karar defteri, genel kurul toplantı ve müzakere defteri açılış tasdikine tabi tutulacaktır. Bu defterlerin izleyen faaliyet dönemlerindeki açılış onayları, defterlerin kullanılacağı faaliyet döneminin ilk ayından önceki ayın sonuna kadar notere yaptırılacaktır. Pay defteri ile genel kurul toplantı ve müzakere defteri yeterli yaprakları bulunmak kaydıyla izleyen faaliyet dönemlerinde de açılış onayı yaptırılmaksızın kullanılabilecektir. Diğer defterler ise zorunlu olarak her yıl açılış tasdikine tabi olacaktır

Kapanış tasdiki ise sadece yevmiye defteri ve yönetim kurulu karar defteri için sözkonusu olacak, diğer defterler için kapanış tasdiki zorunluluğu aranmayacaktır. Ticari defterlerin elektronik ortamda tutulması halinde ne açılış ne de kapanış onayı aranacaktır. 6335 sayılı Kanun, açılış ve kapanış tasdiklerinin yaptırılmaması durumunda uygulanacak cezaları da değiştirmiştir. Buna göre, ticari defterlerin açılış ve kapanış tasdiklerini yaptırmayanlara 4.000 TL idari para cezası verilecektir. Dolayısıyla, gerçek ve tüzel kişi tacirlerin, bahsigeçen idarî para cezasına muhatap olmamak için, ticari defterlerinin açılış ve kapanış tasdiklerini 6102 sayılı yeni TTK’nın öngördüğü şekilde ve sürelerde yaptırmaları menfaatlerine olacaktır.

(*) Bu çalışmada belirtilen görüşler yazarına ait olup, çalıştığı Kurumunu bağlamaz.

(1)Çalışmamızda, 13 Ocak 2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu için “Yeni Türk Ticaret Kanunu” manasında YTTK kısaltması kullanılmıştır.

(2) 26/06/2012 tarihli ve 6335 sayılı Türk Ticaret Kanunu ile Türk Ticaret Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun 30 Haziran 2012 tarihli ve 28339 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.

(3) 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 52. maddesinin birinci fıkrasında adlî para cezasının “beş günden az ve kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde yediyüzotuz günden fazla olmamak üzere belirlenen tam gün sayısının, bir gün karşılığı olarak takdir edilen miktar ile çarpılması suretiyle hesaplanan meblağın hükümlü tarafından Devlet Hazinesine ödenmesi”nden ibaret olduğu belirtilmiştir. TCK’nın bahsigeçen 52. maddesinin ikinci fıkrasında ise bir gün karşılığı adlî para cezasının miktarının en az yirmi, en fazla yüz Türk Lirası olması hükme bağlanmış ve miktarın -bu alt ve üst sınırlar arasında- kişinin ekonomik ve diğer şahsi halleri göz önünde bulundurularak takdir edileceği ifade edilmiştir. Bu hükümler çerçevesinde, YTTK’nın m.562/f.1/c hükmünün ilk haline göre defterlerini tasdik ettirmeyenlere, 6.000 (300×20=6.000) TL’den 73.000 (730×100=73.000) TL’ye kadar adlî para cezası verilecekti.

Soner ALTAŞ             Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Başmüfettişi