E-defter ve E-Fatura Zorunluluğu

maliyeE-DEFTER VE E-FATURA ZORUNLULUĞU

I- GİRİŞ:

Maliye Bakanlığı mükelleflerin vergi kanunlarına uyumlarının artırılması ile kayıt dışılığın önlenmesi amacıyla, elektronik fatura kullanma ve elektronik defter tutma uygulaması ile ilgili olarak bugüne kadar 1 Sıra No’lu Elektronik Defter Genel Tebliği, 397,416,421 ve 424 Sıra No’lu V.U.K.Genel Tebliği ile 58 Sıra No’lu V.U.K. sirkülerini yayımlanmıştır.

Maliye Bakanlığı yayımlamış olduğu 397 Sıra No’lu V.U.K.Genel Tebliği ile yaygın olarak kullanılan belgelerden biri olan faturanın elektronik belge olarak düzenlenmesi, elektronik ortamda iletilmesi, muhafaza ve ibraz edilmesine ilişkin usul ve esasları belirlemiştir. 397 Sıra No’lu V.U.K.Genel Tebliği ile anonim ve limited şirketlerin elektronik fatura oluşturmalarına, alıcısına iletmelerine, muhafaza ve istenildiğinde ibraz etmelerine izin verilmiştir. Daha sonra yayımlanan 416 Sıra No’lu V.U.K.Genel Tebliği ile de 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 232 nci maddesi kapsamında fatura düzenlemek zorunda olan mükelleflere(Birinci ve ikinci sınıf tüccarlar, kazancı basit usulde tespit edilenlerle defter tutmak mecburiyetinde olan çiftçiler) elektronik fatura uygulamasından yararlanma hakkı tanınmıştır.

Diğer taraftan, 1 Sıra No’lu Elektronik Defter Genel Tebliği ile Vergi Usul Kanunu kapsamında tutulması zorunlu olan defterlerden www.edefter.gov.tr internet adresinde format ve standardı yayımlanan defterlerin elektronik ortamda oluşturulmasına ilişkin usul ve esaslar belirlenerek elektronik defter kullanımına izin verilmiştir.

397 ve 416 Sıra No’lu V.U.K.Genel Tebliği ile 1 Sıra No’lu Elektronik Defter Genel Tebliği’nde e-defter ve e-fatura uygulamasından yararlanma konusunda mükelleflerin seçimlik hakları mevcuttu. Ancak 14.12.2012 tarihinde resmi gazetede yayımlanan 421 Sıra No’lu V.U.K.Genel Tebliği ile e-fatura kullanma ve e-defter tutma uygulaması bazı mükellefler için zorunlu hale gelmiştir.

II- E-DEFTER VE E-FATURA ZORUNLULUĞU
KAPSAMINA GİREN MÜKELLEFLER:

421 Sıra No’lu V.U.K.Genel Tebliği ile aşağıda sayılan mükellef gruplarına elektronik defter tutma ve elektronik fatura uygulamasına dâhil olma zorunluluğu getirilmiştir.

a) 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu kapsamında madeni yağ lisansına sahip olanlar

b) 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu kapsamında madeni yağ lisansına sahip olanlardan 2011 takvim yılında mal alan (hizmet alımları bu kapsamda değildir) mükelleflerden 31/12/2011 tarihi itibariyle asgari 25 Milyon TL brüt satış hasılatına sahip olanlar.

c) 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanununa ekli (III) sayılı listedeki malları(söz konusu listede alkollü içki, tütün mamulleri ve kolalı gazozlar yer almaktadır)imal, inşa veya ithal edenler

d) 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanununa ekli (III) sayılı listedeki malları imal, inşa veya ithal edenlerden 2011 takvim yılında mal alan (hizmet alımları bu kapsamda değildir) mükelleflerden 31/12/2011 tarihi itibariyle asgari 10 Milyon TL brüt satış hasılatına sahip olanlar.

5015 Sayılı Petrol Piyasası Kanunu kapsamında madeni yağ lisansına sahip mükellefler ile 4760 Sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanununa ekli (III) sayılı listedeki malları imal, inşa veya ithal eden mükelleflerin listesi 58 Sıra No’lu V.U.K. sirküleri ekinde yer almaktadır. Bahsi geçen sirküler ekinde madeni yağ lisansına sahip mükellef sayısı 297, ÖTV Kanununa ekli (III) sayılı listedeki malları imal, inşa veya ithal eden mükellef sayısı 807 olarak yer almaktadır.Bu mükellefler incelendiğinde günlük hayatımızda akaryakıt ve market alışverişlerimizi yaptığımız birçok firmanın bu listede yer aldığı görülecektir.

58 Sıra No’lu V.U.K. sirkülerinde konuya ilişkin ayrıntılı açıklama yapılarak madeni yağ lisansına sahip olan mükelleflerden 2011 takvim yılı içinde mal alışı yapanların, satın aldıkları malın türüne, fiyatına, miktarına veya herhangi bir özelliğine bakılmayacağı, 2011 yılı gelir tablolarındaki brüt satış hasılatı rakamları 25 Milyon TL veya daha yüksek ise elektronik fatura ve elektronik defter uygulamalarına dahil olacakları ve lisans sahibi mükelleflerden alış yapanların, madeni yağ sektöründe veya başka bir sektörde faaliyet göstermesinin zorunluluk karşısındaki durumlarını etkilemeyeceği ifade edilmiştir. Yine aynı sirkülerde 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanununa ekli (III) sayılı listedeki malları imal, inşa veya ithal eden mükelleflerden 2011 takvim yılı içinde mal alışı yapanların, satın aldıkları malın türüne, fiyatına, miktarına veya herhangi bir özelliğine bakılmayacağı, 2011 yılı gelir tablolarındaki brüt satış hasılatı rakamları 10 Milyon TL veya daha yüksek ise elektronik fatura ve elektronik defter uygulamalarına dahil olacakları ve bu kapsamda alış yapanların tütün, alkol, kolalı gazozlar sektörlerinde veya başka sektörlerde faaliyet göstermesinin zorunluluk karşısındaki durumlarını etkilemeyeceği ifade edilmiştir.

Örnek 1: K…… Pet. Taş.Tic. San. İth. ve İhr. A.Ş. 5015 Sayılı Petrol Piyasası Kanunu kapsamında madeni yağ lisansına sahiptir.Bu firma 58 Sıra No’lu V.U.K. sirküleri eki listede yer almaktadır.Bu firma madeni yağ ürünleri satışının yanında akaryakıt ürünleri satışını da gerçekleştirmektedir.Bu firmadan 2011 yılında işletmesinde kullandığı ve aktifine kayıtlı taşıtı için bir depo motorin alan A….Ltd.Şti’nin 2011 yılı brüt satış hasılatı 25 Milyon TL’nin üzerinde ise A….Ltd.Şti. elektronik fatura ve elektronik defter uygulamalarına dahil olacaktır.

Örnek 2: M…. Market Alış. Hiz. Tic. Ltd Şti. 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanununa ekli (III) sayılı listedeki (alkollü içki, tütün mamulleri ve kolalı gazozlar) malları ithal etmekte veya üretimini yapmaktadır. Bu firma 58 Sıra No’lu V.U.K. sirküleri eki listede yer almaktadır. Bu firma ithal ettiği veya ürettiği alkollü içki, tütün mamulleri ve kolalı gazoz satışının yanında temizlik, gıda, giyecek satışını kendine ait marketlerde yapmaktadır. Bu firmadan 2011 yılında alkollü içki, tütün mamulleri ve kolalı gazoz ürünleri dışında işletmesinde kullanmak amacıyla temizlik malzemesi alan B….. Ltd.Şti’nin, 2011 yılı brüt satış hasılatı 10 Milyon TL’nin üzerinde ise B….Ltd.Şti. elektronik fatura ve elektronik defter uygulamalarına dahil olacaktır.

58 Sıra No’lu V.U.K. sirkülerinde ayrıca mükelleflerin brüt satış hasılatlarının hesaplanmasında, sadece madeni yağ, tütün, alkol veya kolalı gazoz satışlarının değil gelir tablosunda yer alan bütün satışları gösteren brüt satış hasılatının dikkate alınacağı belirtilmiştir.

421 ve 397 Sıra No’lu V.U.K.Genel Tebliğleri kapsamında gerek tebliğin getirmiş olduğu zorunluluk gerekse de seçimlik haklarını kullanmak suretiyle elektronik fatura uygulamasından yararlanan mükelleflerin birbirlerine yapmış oldukları mal teslimi veya hizmet ifaları için 01.09.2013 tarihinden itibaren elektronik fatura düzenlemeleri zorunludur.

Örnek 3:Yukarıdaki örneklerde yer alan madeni yağ lisansına sahip mükelleften mal alışı dolayısıyla A….Ltd.Şti.’nin, Özel Tüketim Vergisi Kanununa ekli (III) sayılı listedeki malları ithal eden veya üretimini yapan mükelleften mal alışı dolayısıyla da B….Ltd.Şti.’nin birbirlerine yapmış oldukları mal teslimi veya hizmet ifaları dolayısıyla 01.09.2013 tarihinden itibaren e-fatura düzenlemeleri gerekmektedir.

421 Sıra No’lu V.U.K.Genel Tebliği kapsamındaki mükelleflerden(madeni yağ lisansına sahip olanlar ve ÖTV. Kanununa ekli (III) sayılı listedeki malları imal, inşa veya ithal edenlerden) mal ve hizmet alan ve belirlenen hadlerin altında kalan mükelleflerin de istemeleri halinde elektronik defter ve elektronik fatura uygulamalarından yararlanabilecekleri tabiidir.

421 Sıra No’lu V.U.K.Genel Tebliğinde zorunluluk getirilen mükelleflerden mal alan 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununa ekli cetvellerde yer alan idare, kurum ve kuruluşlar ile iktisadi kamu kuruluşlarının elektronik fatura uygulamasından yararlanma ve elektronik defter tutma zorunluluğu bulunmamaktadır.

E-Fatura Uygulamasından yararlanan kayıtlı kullanıcıların güncel listesi www.efatura.gov.tr internet adresinden yer almaktadır.

E-Fatura Uygulamasından yararlanan mükellefler fatura düzenlemeden önce muhatabın www.efatura.gov.tr internet adresinde yer alan kayıtlı kullanıcı listesine kayıtlı olup olmadığını kontrol edecekler, kayıtlı kullanıcı ise elektronik fatura, kayıtlı kullanıcı değilse kâğıt fatura düzenleyeceklerdir.

III- ELEKTRONİK FATURA VE ELEKTRONİK
DEFTERE GEÇİŞ SÜRESİ:

421 Sıra No’lu V.U.K.Genel Tebliğine göre zorunluluk kapsamına giren mükelleflerin;

• Elektronik fatura uygulamasına 2013 takvim yılı (1/9/2013 tarihi itibariyle Gelir İdaresi Başkanlığı’na başvurulması gerekmektedir.),

• Elektronik defter uygulamasına ise 2014 takvim yılı (Elektronik defter yazılımlarını kendi geliştiren mükelleflerin 1/9/2014 tarihi itibariyle elektronik defter test süreçlerini başarı ile tamamlamış olmaları gerekmektedir.)

içerisinde geçmeleri gerektiği ifade edilmiştir.

IV- E-FATURA UYGULAMASINDAN FAYDALANMA YÖNTEMLERİ:

1- Gelir İdaresi Başkanlığı E-Fatura Portal Yöntemi

Portal Yöntemi Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından www.efatura.gov.tr internet adresinden ücretsiz olarak sunulan bir e-fatura uygulaması hizmetidir. Bu yöntem ile mükellefler faturalarını GİB Portal üzerinden manuel olarak oluşturabilir veya kendi bilgi işlem sistemlerinde Başkanlığın belirlediği formatta oluşturup Portal hesaplarına yükleyebilirler.

2- Özel Entegrasyon Yöntemi

Başkanlık’tan özel entegrasyon izni almış mükelleflerin bilgi işlem sistemleri kullanarak da mükellefler e-fatura uygulamasından yararlanabilirler. Bu durumda mali mührünü ürettiren mükellefler, Başkanlık’tan özel entegrasyon izni almış kurumlara başvuru yaparak uygulamaya dahil olabilirler. Özel entegrasyon izni için başvuran mükelleflerin testleri devam etmekte olup, testlerini başarı ile tamamlayarak Başkanlık’tan özel entegrasyon izni alan kurumlar www.efatura.gov.tr internet adresinden yayınlanmaya başlanmıştır.Şu ana kadar sadece 3 firma özel entegrasyon izni almıştır.

3- Bilgi İşlem Sisteminin Entegrasyonu Yöntemi

Bu yöntem, kendilerine ait bilgi işlem sistemini Başkanlığın sistemine entegre ederek 7/24 kesintisiz bağlantı sağlayabilecek mükelleflerin kullanabilmeleri amacıyla geliştirilmiştir. Bu yönteme başvuran mükellefler başvuru dilekçelerinde e-Fatura uygulamasından entegrasyon yöntemi ile faydalanmak istediklerini belirmek zorundadırlar. Mükellefler isterler ise başvuru dilekçesinde belirtmek şartıyla, entegrasyon çalışmaları tamamlanana kadar Portal hesaplarının kapatılması talep edebilirler. Bu süre hiçbir hal ve koşulda 421 Sıra Nolu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği’nde belirtilen 31.12.2013 tarihini geçemez. Bu tarihe kadar entegrasyonunu tamamlayamayan mükellefler faturalarını GİB Portal üzerinden düzenlemek zorundadırlar.

V- E-FATURANIN MUHAFAZA VE
İBRAZ YÜKÜMLÜLÜĞÜ:

Vergi Usul Kanununun 253’üncü ve 256’ncı maddesi hükümlerine göre mükellefler, gerek düzenledikleri gerekse adlarına düzenlenen faturaları, yasal süreler dahilinde muhafaza ve istendiğinde ibraz etmekle yükümlüdürler.

Muhafaza ve ibraz yükümlülüğü, arşivlenen faturaların doğruluğuna, bütünlüğüne ve değişmezliğine ilişkin olan her türlü elektronik kayıt ve veri, veritabanı dosyası, saklama ortamı ile doğrulama ve görüntüleme araçlarının tümünü kapsamakta olup, e-Faturalara istendiğinde kolaylıkla erişebilmeyi, anlaşılabilir ve eksiksiz bir biçimde görüntüleyebilmeyi ve faturaların okunabilir kağıt baskılarını üretebilmeyi sağlayacak biçimde yerine getirilmelidir.

397 Sıra No’lu V.U.K.Genel Tebliğine göre Mükelleflere ait e-Faturaların yine mükelleflere ait bilgi işlem sistemlerinde saklanması gerektiği, üçüncü kişiler nezdinde ya da yurt dışında yapılan saklama işlemlerinin Başkanlık açısından herhangi bir hüküm ifade etmeyeceği belirtilmişti. Ancak 421 Sıra No’lu V.U.K.Genel Tebliği ile bu zorunluluk ortadan kaldırılmış ve üçüncü kişiler nezdinde de elektronik saklama yapılabilmesine imkan tanınmıştır. Başka mükelleflerden elektronik saklama hizmetinin alınması mükelleflerin elektronik faturalarının muhafaza ve ibraz sorumluluğunu ortadan kaldırmayacaktır.

VI- SORUMLULUK VE CEZAİ YAPTIRIMLAR:

Elektronik fatura ve elektronik deftere ilişkin olarak 421 Sıra No’lu V.U.K.Genel Tebliği ile getirilen zorunluluklara uymayanlar hakkında, Vergi Usul Kanununun ceza hükümleri tatbik olunur.

Elektronik fatura uygulamasına dâhil olma zorunluluğu getirilen mükellefler elektronik fatura uygulamasına kayıtlı olan diğer mükelleflere kâğıt ortamında fatura düzenleyemezler; düzenlemeleri halinde kâğıt ortamında düzenlenen bu faturalar hiç düzenlenmemiş sayılır.(V.U.K.’un 353/1’e göre özel usulsüzlük cezası kesilir.)

Elektronik fatura uygulamasına dâhil olma zorunluluğu getirilen mükelleflerin elektronik fatura uygulamasına kayıtlı olan diğer mükellefler tarafından gönderilen elektronik faturaları almaları zorunludur. Bu zorunluluğa uymayan mükellefler hakkında Vergi Usul Kanununun ilgili hükümlerinde belirtilen fatura almayan mükelleflere tatbik olunan cezai hükümlerin uygulanacağı tabiidir. (V.U.K.’un 353/1’e göre özel usulsüzlük cezası kesilir.)

Bu Tebliğ ile elektronik defter tutma zorunluluğu getirilen mükellefler kâğıt ortamında defter tutamazlar. Bu mükellefler kâğıt ortamında defter tutmaları halinde hiç defter tutmamış sayılırlar. VUK’un 352’nci maddesinin I/2 numaralı bendine göre tutulması mecburi olan defterlerden herhangi birinin tutulmamış olması veya doğru bir vergi incelemesi yapılmasına imkân vermeyecek derecede noksan, usulsüz veya karışık olması, birinci derece usulsüzlük cezasını gerektirmektedir. Ayrıca VUK’un 30’uncu maddesine göre tutulması mecburi olan defterlerin hepsi veya bir kısmının tutulmamış veya tasdik ettirilmemiş olması ya da defter kayıtlarının vergi matrahının doğru ve kesin olarak tespitine imkân vermeyecek derecede noksan, usulsüz ve karışık olması re’sen takdir nedenidir.

VII-SONUÇ:

14.12.2012 tarihinde resmi gazetede yayımlanan 421 Sıra No’lu V.U.K.Genel Tebliği ile e-fatura kullanma ve e-defter tutma uygulaması bazı mükellefler için zorunlu hale gelmiştir. E-Fatura ve e-defter uygulaması kapsamına girdiği halde birçok mükellef bu zorunluluktan haberdar değildir. Uygulamanın 01.09.2013 tarihinde yürürlüğe gireceği göz önüne alındığında mükelleflerin zorunluluk kapsamında olup olmadıkları hususunu ivedilikle değerlendirmeleri gerekmektedir.

Bu kapsamda mükelleflerin 2011 yılı gelir tablosundaki brüt satış hasılatı tutarları önem arz etmektedir. 2011 yılı gelir tablosundaki brüt satış hasılatı 10 milyon TL’nin altında kalan mükelleflerin e-fatura kullanma ve e-defter tutma zorunluluğu bulunmamaktadır. Mükelleflerin 2011 yılı gelir tablosundaki brüt satış hasılatı asgari 10 milyon TL veya daha yüksek ise 58 Sıra No’lu V.U.K. sirküleri ekindeki listede yer alan 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanununa ekli (III) sayılı listedeki malları imal, inşa veya ithal edenlerden mal alışı yapıp yapmadıkları kontrol edilecektir. Mükelleflerin 2011 yılı gelir tablosundaki brüt satış hasılatı asgari 25 milyon TL veya daha yüksek ise 58 Sıra No’lu V.U.K. sirküleri ekindeki listede yer alan 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu kapsamında madeni yağ lisansına sahip olanlardan ve/veya 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanununa ekli (III) sayılı listedeki malları imal, inşa veya ithal edenlerden mal alışı yapıp yapmadıkları kontrol edilecektir. Eğer mal alışı varsa bu mükelleflerin e-fatura uygulaması kapsamında 01.09.2013 tarihine kadar Gelir İdaresi Başkanlığı’na başvurmaları gerekmektedir. Elektronik fatura ve elektronik deftere ilişkin olarak getirilen zorunluluklara uymayan mükellefler hakkında, Vergi Usul Kanununun ceza hükümlerinin tatbik edileceği unutulmamalıdır.

Afşin GÜRSOY

Vergi Müfettişi

_____________

Eylül 2013 Maliye Postası Dergisinden Alıntıdır.

Bir önceki yazımız olan Limited Şirket hisse devri ve Vergi borçları başlıklı makalemizde Hisse devri vergi borçları ve Limited Şirket hisse devri hakkında bilgiler verilmektedir.

One comment

  1. Nazlı Çelikbilek diyor ki:

    Merhaba,
    Çalışmakta olduğum şirket E-fatura oluştuma zorunluluğu olan şirketler grubunda yer almıyor. Fakat şirketimiz zorunlu olmamasına rağmen E-Fatura uygulamasına geçmiştir.

    Burada sormak istediğim , zorunlu şirketler grubunda olamdığımız için E-DEFTER uygulamasına geçmeyebilirmiyiz yoksa E-Faturaya geçtiğimiz için mecburen E-DEFTER uygulamasınada geçmek zorundamıyız.
    Desteğiniz içim teşekkürler

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir