BAKANLIK TEMSİLCİSİ NEREDEN TALEP EDİLİR (Yeni TTK)

BAKANLIK TEMSİLCİSİ NEREDEN TALEP EDİLİR?(*)

1.      GİRİŞ

Bilindiği üzere, 6762 sayılı eski Ticaret Kanunu (ETK(1))’nun 297. maddesinde “Kuruluş umumi heyetlerinin verdikleri kararların muteber olması için toplantılarda İktisat ve Ticaret Vekaletinden bir komiser bulunması ve komiserin zabıtların kanuna uygun bir şekilde tutulmasına nezaret ve zabıtları reyini kullanan pay sahipleriyle birlikte imza etmesi şarttır. Bu zabıtlara, verilen kararların mahiyet ve neticeleriyle muhalif kalanların muhalefet sebepleri yazılır.” denilerek, bütün anonim şirketlerin genel kurul toplantılarında Bakanlık Komiserinin bulunması zorunlu tutulmuştu. ETK’nın m.378/f.2 hükmü gereği Bakanlık Komiserinin bulunmadığı toplantılarda alınan geçersiz sayılmaktaydı. 1 Temmuz 2012 tarihinde yürürlüğe giren 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu(2) (TTK)’nda da Devlete tanınan bu gözetim ve denetim yetkisi korunmuş, ancak “Bakanlık Komiseri” ibaresi “Bakanlık Temsilcisi” olarak değiştirilip uygulama alanı daraltılmıştır. Genel kurul dönemi içerisinde bulunduğumuz şu günlerde anonim şirket yönetimleri tarafından merak edilen konulardan birisi, genel kurul toplantısına Bakanlık Temsilcisinin çağrılıp çağrılmayacağı, çağrılacaksa müracaatın nereye nasıl yapılacağıdır. Zira, 2011 yılı içerisinde Bakanlıkların yapısına yönelik olarak yapılan değişiklikler, bu konuda birtakım tereddütlerin yaşanmasına sebebiyet verebilmektedir. İşte bu çalışmada, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’na göre genel kurul toplantılarında Bakanlık Temsilcisinin bulunmasının zorunlu olduğu haller izah edildikten sonra Bakanlık Temsilcisi için hangi makamlara başvuruda bulunulacağı ve başvuru evrakının nelerden ibaret olduğu üzerinde durulacaktır.

2.           BAKANLIK TEMSİLCİSİ NEREDEN VE NASIL TALEP EDİLMELİDİR?

Bakanlık Temsilcisinin nereden ve nasıl talep edileceğine geçmeden önce, hangi toplantılarda Bakanlık Temsilcisinin bulunması gerektiğini ortaya koymak gerekir. TTK’nın 407. maddesinin üçüncü fıkrasında “333 üncü madde gereğince belirlenen şirketlerin genel kurul toplantılarında Gümrük ve Ticaret Bakanlığının temsilcisi de yer alır. Diğer şirketlerde, hangi durumlarda Bakanlık temsilcisinin genel kurulda bulunacağı ve genel kurul toplantıları için temsilcilerin görevlendirilmelerine ilişkin usul ve esaslar ile bunların nitelik, görev ve yetkileri ayrıca ücret tarifeleri Gümrük ve Ticaret Bakanlığınca çıkarılacak bir yönetmelikle düzenlenir.” şeklinde kabul edilmiştir(3).

Anılan fıkrasının verdiği yetki çerçevesinde, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Bakanlık temsilcisi bulundurulması zorunlu olan genel kurul toplantılarını Anonim Şirketlerin Genel Kurul Toplantılarının Usul ve Esasları İle Bu Toplantılarda Bulunacak Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Temsilcileri Hakkında Yönetmelik(4) ile belirlemiştir. Anılan Yönetmeliğin 32. maddesine göre;

1) Kuruluş ve esas sözleşme değişikliği işlemleri TTK m.333 gereği Gümrük ve Ticaret Bakanlığı’nın iznine tabi olan şirketlerin (bankaların, finansal kiralama şirketlerinin, faktoring şirketlerinin, tüketici finansmanı ve kart hizmetleri şirketlerinin, varlık yönetim şirketlerinin, sigorta şirketlerinin, anonim şirket şeklinde kurulan holdinglerin, döviz büfesi işleten şirketlerin, umumi mağazacılıkla uğraşan şirketlerin, tarım ürünleri lisanslı depoculuk şirketlerinin, ürün ihtisas borsası şirketlerinin, bağımsız denetim şirketlerinin, gözetim şirketlerinin, teknoloji geliştirme bölgesi yönetici şirketlerinin, sermaye Piyasası Kanununa tabi şirketlerin, serbest bölge kurucusu ve işleticisi şirketlerin(5)) bütün genel kurul toplantılarında,

2) Kuruluş ve esas sözleşme değişikliği işlemleri Bakanlık iznine tabi olan şirketler haricindeki anonim şirketlerde ise, gündeminde;

a. Sermayenin arttırılması,

b. Sermayenin azaltılması,

c. Kayıtlı sermaye sistemine geçilmesi,

d. Kayıtlı sermaye sisteminden çıkılması,

e. Kayıtlı sermaye tavanının arttırılması,

f. Faaliyet konusunun değiştirilmesine ilişkin esas sözleşme değişikliği,

g. Birleşme,

h. Bölünme,

i. Tür değişikliği

konuları bulunan genel kurul toplantılarında,

3) Genel kurula elektronik ortamda katılım sistemini uygulayan şirketlerin genel kurul toplantılarında,

4) Yurt dışında yapılacak bütün genel kurul toplantılarında,

5) Yurt dışında yapılacak imtiyazlı pay sahipleri özel kurul toplantılarında

ve bunların ertelenmesi halinde yapılacak ikinci toplantılarda Bakanlık temsilcisinin bulunması zorunludur.

Yukarıda belirtilenlerin dışındaki genel kurul toplantılarında ve imtiyazlı pay sahipleri özel kurullarında Bakanlık temsilcisinin bulunması zorunlu değildir. Ancak genel kurulu toplantıya çağıranların talep etmeleri ve bu taleplerin görevlendirme makamınca uygun görülmesi halinde Bakanlık temsilcisi görevlendirilir(Yönetmelik, m.32/f.2).

Gelelim Bakanlık Temsilcisi için nereye başvurulacağına ve başvuru evrakının nelerden ibaret olduğuna: Toplantı yeri yurt içinde olan genel kurul toplantılarında Bakanlık temsilcisi görevlendirme yetkisi Valiliklere aittir(Yönetmelik, m.37/f.1). Toplantı yeri yurt dışında ise görevlendirme yetkisi Gümrük ve Ticaret Bakanlığı İç Ticaret Genel Müdürlüğü’ne aittir(Yönetmelik, m.37/f.2). Dolayısıyla, eğer genel kurul toplantısı yurt içinde yapılacak ise, müracaatın toplantının yapılacağı ildeki Ticaret Müdürlüğü’ne, yurtdışında yapılacak ise Gümrük ve Ticaret Bakanlığı İç Ticaret Genel Müdürlüğü’ne yapılması gerekir.

Yönetim kurulu tarafından çağrısı yapılan genel kurul toplantılarında Bakanlık temsilcisinin bulundurulması için; yönetim kurulu üyelerinden herhangi biri tarafından veya şirketi temsil ve ilzama yetkili kılınan kişilerce toplantının yer, gün ve saati bildirilmek suretiyle toplantı tarihinden en az on gün önceden Yönetmelik ekindeki (Ek-1) örneğe uygun olarak bir dilekçe ile müracaat edilmelidir. Yurt dışında yapılacak toplantılar için bu süre otuz gündür.Genel kurulun, yönetim kurulu dışında çağrıya yetkili olanlar tarafından çağrılması halinde, dilekçe bunlar tarafından imzalanır(Yönetmelik, m.35/f.1,3).

Bakanlık temsilcisi istenmesine ilişkin başvuru dilekçesine aşağıdaki belgeler eklenir(Yönetmelik, m.36):

a) Yönetim kurulu kararının noter onaylı bir örneği veya karar defterinin ilgili sayfasının şirket yetkililerince aslına uygunluğunun tasdik edilmiş fotokopisi ve tasdik eden yetkilinin imza sirküleri.

b) Dilekçeyi imzalayanların imza sirküleri.

c) Genel Kurulun mahkemece izin verilmiş pay sahipleri tarafından toplantıya çağrılması halinde buna ilişkin mahkeme kararının bir örneği.

ç) Genel kurulun mahkemece atanmış kayyım tarafından çağrılması halinde buna ilişkin mahkeme kararının bir örneği.

d) İmtiyazlı pay sahipleri özel kurulunun toplantıya çağrılması mahkeme kararına dayanıyor ise buna ilişkin mahkeme kararının bir örneği.

e) Gündem.

f) Bakanlık Temsilcisi ücretinin yatırıldığına dair banka dekontu.

Yeri gelmişken, 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 8. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine göre; anonim şirketlerin, kurum kazancının tespitinde genel kurul toplantıları için yapılan giderleri hasılattan indirebileceklerini hatırlatmakta fayda vardır.

3. ÖZET VE SONUÇ :

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’na göre ise kuruluş ve esas sözleşme değişikliği işlemleri Bakanlık iznine tabi olan şirketlerin (yani, bankaların, finansal kiralama şirketlerinin, faktoring şirketlerinin, tüketici finansmanı ve kart hizmetleri şirketlerinin, varlık yönetim şirketlerinin, sigorta şirketlerinin, anonim şirket şeklinde kurulan holdinglerin, döviz büfesi işleten şirketlerin, umumi mağazacılıkla uğraşan şirketlerin, tarım ürünleri lisanslı depoculuk şirketlerinin, ürün ihtisas borsası şirketlerinin, bağımsız denetim şirketlerinin, gözetim şirketlerinin, teknoloji geliştirme bölgesi yönetici şirketlerinin, sermaye Piyasası Kanununa tabi şirketlerin, serbest bölge kurucusu ve işleticisi şirketlerin) ayırt edilmeksizin bütün genel kurul toplantılarında; bunların dışında kalan anonim şirketlerin ise gündeminde Anonim Şirketlerin Genel Kurul Toplantılarının Usul ve Esasları İle Bu Toplantılarda Bulunacak Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Temsilcileri Hakkında Yönetmelikte belirtilen konular bulunan genel kurul toplantılarında; genel kurula elektronik ortamda katılım sistemini uygulayan şirketlerin genel kurul toplantılarında; yurt dışında yapılacak bütün genel kurul toplantılarında ve yurt dışında yapılacak imtiyazlı pay sahipleri özel kurul toplantılarında

Genel kurul toplantısı yurt içinde yapılacak ise, müracaatın toplantının yapılacağı ildeki Ticaret Müdürlüğü’ne, yurtdışında yapılacak ise Gümrük ve Ticaret Bakanlığı İç Ticaret Genel Müdürlüğü’ne yapılması gerekir. Bakanlık temsilcisinin toplantıya katılma giderleri ve ücretleri ilgili şirket tarafından karşılanır. Bu çerçevede, anonim şirket yönetim kurullarının, Anonim Şirketlerin Genel Kurul Toplantılarının Usul ve Esasları İle Bu Toplantılarda Bulunacak Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Temsilcileri Hakkında Yönetmelik ile getirilen düzenlemelere vakıf olup, Bakanlık Temsilcisi bulundurma zorunluluğu olan genel kurul toplantılarından önce ilgili makamlardan Bakanlık Temsilcisi talebinde bulunmaları menfaatlerine olacaktır. Zira, Bakanlık temsilcisinin yokluğunda alınan kararlar geçerlilik kazanmaz.

_____________________________________

(*) Bu çalışmada belirtilen görüşler yazarına ait olup, çalıştığı Kurumunu bağlamaz.

(1) Çalışmamızda, 29/6/1956 tarihli ve 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu için Eski Ticaret Kanunu manasında ETK, 13 Ocak 2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu için de mer’i Türk Ticaret Kanunu manasında TTK kısaltmaları kullanılmıştır.

(2) 14 Şubat 2011 tarih ve 27846 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.

(3)       Bkz. Türk Ticaret Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, Esas No:1/324, S.Sayısı:96

(4) 28 Kasım 2012 tarihli ve 28481 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.

(5) TTK’nın 333. maddesi kapsamına giren şirketler 15 Kasım 2012 tarihli ve 28468 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Anonim ve Limited Şirketlerin Sermayelerini Yeni Asgari Tutarlara Yükseltmelerine ve Kuruluşu ve Esas Sözleşme Değişikliği İzne Tabi Anonim Şirketlerin Belirlenmesine İlişkin Tebliğ ile belirlenip ilân edilmiştir.

Soner ALTAŞ

Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı

Başmüfettişi

One comment

  1. EMRULLAH AŞ dedi ki:

    ÜSTAD MAKALENİZİ OKUDUM ÇOK İSTİFADE ETTİM YALNIZ LİMİTED ŞİRKET GENEL KURULLARINIDAN HİÇ BAHSETMEMİŞSİNİZ. LİMİTED ŞİRKET GENEL KURULLARINDA BAKANLIK TEMSİLCİSİ BULUNACAK MI?

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir